تغییر نظام انتخاباتی تهران از اكثریتی به تناسبی، پایانی بر تصاحب تمام كرسیها توسط یك فهرست واحد و گامی بلند به سوی عدالت انتخاباتی و تضارب آرا در مدیریت شهری است؛ دكتر مصطفی منصوریان، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم قضایی، با بیان این مطلب، الگوی جدید انتخاباتی پایتخت را فرصتی برای عبور از «فردمحوری» به سمت «برنامهمحوری» و تقویت پاسخگویی احزاب دانست.
انتخابات؛ مظهر جمهوریت و اقتدار ملی در شرایط حساس
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، دكتر مصطفی منصوریان عضو هیئت علمی دانشگاه علوم قضایی و كارشناس مسائل حقوقی در ابتدای گفتگوی تحلیلی برنامه «دور یك میز» با اشاره به ثبات نظام در برگزاری انتخابات اظهار داشت: جمهوریت، ركن ركین نظام سیاسی ماست. برگزاری بدون وقفه انتخابات در طول دهههای گذشته، حتی در شرایط دشوار، نشاندهنده اقتدار ملی و پایبندی به اصل مردمسالاری است.
وی حضور مردم در صحنههای مختلف را پیامی روشن برای جامعه جهانی دانست و تأكید كرد كه نظام اسلامی بر مبنای مشاركت مستقیم مردم در تعیین سرنوشت خود اداره میشود.
جایگاه شوراها در قانون اساسی و مدیریت عدم تمركز
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم قضایی با تبیین جایگاه حقوقی شوراها گفت: طبق اصل هفتم قانون اساسی، شوراها از اركان تصمیمگیری و اداره امور كشور هستند. فلسفه تشكیل شوراهای محلی، تحقق نظام "عدم تمركز" است تا امور محلی و منطقهای توسط خود مردم و با توجه به اقتضایات هر شهر و روستا مدیریت شود.
وی افزود كه این نهاد، مشاركت مستقیم مردم در پیشبرد برنامههای اجتماعی، اقتصادی و رفاهی را ممكن میسازد.
گذار از نظام «اكثریتی» به «تناسبی» در كلانشهر تهران
منصوریان با اشاره به تحول مهم در قانون انتخابات شوراها تصریح كرد: در این دوره، برای اولین بار در تهران، نظام انتخاباتی از حالت "اكثریتی" به "تناسبی" تغییر یافته است. در نظام قبلی، لیستی كه اكثریت آرا را كسب میكرد، تمام كرسیها را تصاحب میكرد؛ اما در نظام تناسبی، كرسیهای شورا بر اساس وزن و میزان مقبولیت هر فهرست تقسیم میشود.
به گفته وی، این الگو فعلاً در تهران اجرا شده و در ادوار آینده برای سایر شهرهای بالای 500 هزار نفر نیز اعمال خواهد شد.
سازوكار فهرستهای انتخاباتی و حق انتخاب شهروندان
این كارشناس حقوقی در توضیح جزئیات این طرح گفت: در نظام تناسبی، احزاب و جبهههای قانونی كه از كمیسیون ماده 10 وزارت كشور مجوز دارند، فهرستهای خود را ارائه میدهند. هر فهرست در تهران باید حداقل شامل دوسوم كرسیها (14 نفر از 21 نفر) باشد. مردم در این نظام سه انتخاب دارند: رای به كل یك فهرست، رای به برخی از نامزدهای یك فهرست و یا رای به كاندیداهای مستقل و منفرد.
وی تأكید كرد كه در این مدل، تجمیع آرا بر اساس وزن هر فهرست صورت میگیرد و كرسیها به نسبت آرای مأخوذه بین لیستهای مختلف توزیع میشود.
مزایا و چالشها؛ از تخصصگرایی تا پیچیدگی محاسباتی
دكتر منصوریان در ادامه به تحلیل نقاط قوت و ضعف این سیستم پرداخت و خاطرنشان كرد: پایان "فردمحوری" و حركت به سمت "برنامهمحوری" بزرگترین مزیت این طرح است. در این الگو، احزاب برای كسب رای ناچارند افراد متخصص و توانمند را در لیست قرار دهند و در مقابل عملكرد خود پاسخگو باشند.
وی در عین حال پیچیدگی محاسباتی در شمارش و تخصیص آرا را از چالشهای این طرح دانست و بر ضرورت آموزش و آگاهیبخشی به شهروندان برای مشاركت موثر در این الگوی جدید تأكید كرد.
ثبات در تقویم انتخاباتی؛ نمادی از استقرار و اقتدار نظام حقوقی
دكتر منصوریان با اشاره به قطعی بودن زمان برگزاری انتخابات در یازدهم اردیبهشتماه، علیرغم شرایط خاص منطقهای و پشت سر گذاشتن دورانهای حساس، اظهار داشت: تأكید بر برگزاری انتخابات در موعد مقرر، بدون حتی یك روز جابهجایی، یك مؤلفه بسیار مهم در نظام سیاسی ماست. این ثبات در اجرای تقویم انتخاباتی، پیامی روشن از اقتدار ملی و استواری اركان حكومتی به جهان صادر میكند و نشان میدهد كه حضور مردم و صندوقهای رأی تحت هر شرایطی، اولویت اصلی و بدون خلل نظام جمهوری اسلامی است.
نظام «فهرست باز»؛ آزادی عمل شهروندان در گزینش نامزدها
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم قضایی در تشریح نحوه رأیدهی در الگوی تناسبی تهران، به ویژگی «فهرست باز» اشاره كرد و گفت: قانونگذار برای تكریم اراده مردم، دست رأیدهنده را باز گذاشته است. شهروندان تهرانی میتوانند به سه صورت عمل كنند: یا به صورت كامل به یك فهرست با تمامی اعضایش رأی دهند، یا تركیبی از نامزدهای فهرستهای مختلف و افراد مستقل را انتخاب كنند و یا صرفاً به نامزدهای منفرد رأی دهند. این تنوع در انتخاب، از یكسو به نفع احزاب برنامهمحور است و از سوی دیگر، حقوق كسانی كه تمایلی به گرایشهای حزبی ندارند را حفظ میكند.
نقش كمیسیون ماده 10 در احراز رسمیت جبههها و احزاب
وی در خصوص نهاد متولی تایید جبهههای انتخاباتی توضیح داد: هر گروه یا ائتلافی نمیتواند به سادگی خود را فهرست رسمی معرفی كند؛ بلكه تنها احزاب و جبهههایی كه طبق قانون سال 1394، از كمیسیون ماده 10 احزاب مجوز رسمی دریافت كرده باشند، رسمیت دارند. این كمیسیون كه در آن نمایندگانی از قوای سهگانه از جمله نماینده رئیس قوه قضاییه و دادستان كل حضور دارند، وظیفه نظارت بر فعالیتها و صدور پروانهها را بر عهده دارد. لذا فهرستهای انتخاباتی باید در سامانه مربوطه ثبت شده و مورد تایید این ساختار قانونی قرار گیرند تا آرا به نام آنها تجمیع شود.
توازن میان پاسخگویی حزبی و بیمِ «دیكتاتوری احزاب»
منصوریان در بخش دیگری از تحلیل خود به آسیبشناسی نظام تناسبی پرداخت و خاطرنشان كرد: در كنار مزایایی چون تضارب آرا و جلوگیری از تكصدایی، باید مراقب چالشهایی نظیر قدرت گرفتن بیش از حد واسطهگری احزاب یا به تعبیری "دیكتاتوری حزبی" بود. با این حال، مزیت بزرگ این است كه ما از حالت "فردمحوری" به سمت "ساختارمحوری" حركت میكنیم. در دورههای قبل، گاهی افراد صرفاً به واسطه شهرت ورزشی یا رسانهای وارد شورا میشدند، اما در نظام جدید، احزاب برای حفظ اعتبار خود ناچارند متخصصترین افراد را در فهرست قرار دهند و در طول چهار سال فعالیت نیز نسبت به عملكرد آنها در برابر مردم پاسخگو باشند.
«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن میرود. ضمن اینكه علاقمندان میتوانند این برنامه را به صورت تصویری در پایگاه اطلاع رسانی این شبكه رادیویی مشاهده نمایند.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقهمندان میتوانند برنامههای رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.
